Search

Burimet e ripërtëritshme janë të paevitueshme, por ngarkesa bazë e Kosovës ka kërkesa të tjera në të ardhmen e parashikueshme

November 19, 2021


Dy termocentralet ekzistuese me qymyr që operojnë në Kosovë janë një nga fajtorët kryesorë të niveleve të papranueshme dhe gjithnjë përkeqësuese të cilësisë së ajrit në vendin tonë. Por, të fajësosh mungesën e prosperitetit ekonomik të vendit në furnizim të pamjaftueshëm të energjisë elektrike nga këto termocentrale është disi e padrejtë. 

Termocentralet Kosova A dhe Kosova B, ndonëse ndotës si askush tjetër, ishin dhe janë shtyllat nga të cilat ekonomia jonë mbijetoi dhe përpiqet të ndërtohet tutje, duke ju falënderuar edhe punonjësve dhe stafit drejtues atje që treguan qëndresë të jashtëzakonshme ndër vite, pa marrë parasysh kushtet e punës dhe premtimeve të dështuara nga qeveritë që udhëheqën vendin.

Qymyri, me bollëkun e tij në Kosovë, po bëhet gjithnjë e më i vështirë për t’u përdorur në bazë të kufizimeve e politikave që duan të mitigojnë ndikimin e pafalshëm mjedisor. Megjithatë, Kosova dhe mungesa e investimeve të mjaftueshme në sektorin e BRE-ve, për një të ardhme të parashikueshme nuk mund të mbështetet në një burim tjetër energjie për konsumin e ngarkesës bazë dhe duke marrë parasysh trendet e fundit të çmimit të energjisë elektrike, duhet të përpiqet të ulë nevojat për import të energjisë elektrike duke rritur kapacitetet e gjenerimit.

Në 5 vite– Rinovimi i termocentraleve ekzistues, fillimi serioz i projekteve të BRE dhe përkujdesi për rrjetin elektro-energjetik

Duke qenë se asnjë investim në sektorin e energjisë nuk është i përhershëm, infrastruktura e sektorit të energjisë kërkon investime të pandara apo të vazhdueshme. Kërkesa parësore e tranzicionit të gjelbër të energjisë është ngritja e impianteve të gjenerimit të energjisë së ripërtëritshme në shkallë të gjerë, por investimet duhet gjithashtu të lehtësojnë punën e rrjetit për të absorbuar projektet.

Vendi ynë është zotuar për një sistem energjie të dekarbonizuar deri në vitin 2050, por investimi në burimet e ripërtëritshme të energjisë do të duhet të bëhet, sipas planifikimit afat-shkurtër, paralelisht me investimet për rinovimin e aseteve ekzistuese të qymyrit.

Riparimi i termocentraleve gjenerues të energjisë me bazë thëngjilli, Kosova A dhe Kosova B, me kosto sa më të ulëta duhet të implementohet menjëherë. Investimet duhet të kenë padyshim prioritet termocentralin Kosova A, ndërsa planifikimi i investimeve duhet të specifikojë datën përfundimtare të dekomisionimit për termocentralin Kosova A.

Ndërsa ende mbështetet në thëngjill për të siguruar konsumin e ngarkesës bazë, Kosova duhet të nisë fuqishëm zhvillimin e projekteve të energjisë së ripërtëritshme, me kapacitetet solare dhe të erës që duhet të zënë hapësirën kryesore në dokumentet strategjike.

Megjithatë, planifikimi dhe investimi në teknologjinë e BRE-ve kërkon një vëmendje të konsiderueshme edhe për infrastrukturën e rrjetit, kështu që investimi i dedikuar nuk mund të anashkalojë nevojën për azhurnimin dhe zgjerimin e rrjetit elektro-energjetik të Kosovës.

Me rënien e vazhdueshme të çmimit të teknologjive të BRE, pajisjet shoqëruese që zgjerojnë potencialin e shfrytëzimit të energjisë së gjelbër, me mundësi të shfrytëzimit në kohë nevoje e jo vetëm në kohën e prodhimit (në veçanti panelet solare), Kosova në vitet e ardhshme duhet të shqyrtojë zhvillimin e sistemeve të ruajtjes së energjisë, baterive, prej të paktën 10 MW për t’iu përgjigjur kërkesës së pikut me energji të gjelbër vendase.

Masat e efiçensës së energjisë duhet të gëzojnë një shtytje të konsiderueshme, por mbi të gjitha një aplikim më gjithëpërfshirës, ​​ku zgjidhjet e thjeshta si zëvendësimi i poçave konvencionale me poça efiçient LED në ndriçim të rrugëve do duhet të jetë një domosdoshmëri për të gjitha komunat.

Kosova në 25 vitet e ardhshme duhet të prioritizojë sigurinë energjetike, me një pikëpamje të dytë por të fortë drejt zhvillimit të projekteve të BRE

Në 25 vitet e ardhshme shpresojmë se vendi ynë të mësohet të bëjë hapa të mëdhenj në sektorin e energjisë, me vizionin për t’u përkthyer në kapacitete të mëdha në projektet e BRE-ve, si dhe investime të reja e padyshim të guximshme në sektorin e qymyrit për të lejuar përfundimisht dekomisionimin e termocentralit Kosova A.

Kundërshtimi dhe kritika e tepruar për zhvillimin e kapacitetve të reja të prodhimit të energjisë me bazë thëngjilli duhet të arsyetohet si mungesë vlerësimi për teknologjitë e reja që zgjidhin pothuajse plotësisht çështjen e ndotjes së ajrit, aktualisht në nivele të papranueshme në Kosovë, rrjedhimisht duke zbutur gjurmën e karbonit dhe ngrohjes globale të Kosovës.

Kosova, përmes financimit vetanak, duhet të punojë drejt ndërtimit të një termocentrali të ri modern me qymyr me kapacitet të instaluar prej 250 MW, duke siguruar gjithashtu që të ketë 250 MW në gatishmëri ose kapacitete rezervë për rastet kur vendi e gjen veten në çështje emergjente apo krize. Kjo gjithashtu do të çonte përfundimisht në dekomisionimin e termocentralit Kosova A – i etiketuar si një ndër termocentralet më ndotëse në Evropë.

Politikat e gjelbra në 25 vitet e ardhshme, me të drejtë, do të kërkojnë nga Kosova që t’i shfrytëzojë burimet e saj të ripërtëritshme të energjisë në shkallë të konsiderueshme.

Një kapacitet total prej 400 MW në projektet e energjisë solare duhet të jetë objektivi real dhe i nevojshëm, ndërsa objektivi për energjinë e erës duhet të jetë 650 MW në kapacitetin total të instaluar. Projektet duhet të zhvillohen nga kompani të huaja të njohura dhe me përvojë, ndërsa do të duhen të jenë të stimuluar nga instrumentet politike përkatëse nga qeveria e Kosovës.

Në vend të ndërtimit të hidrocentraleve të vegjël, praktikë e cila ka sjellë shumë dëme mjedisore, Kosova, edhe sipas sugjerimit të drejtorit të Komunitetit të Energjisë, duhet të bëjë një studim fizibiliteti për mundësinë e zhvillimit të kapaciteteve ‘pump and storage’ në lumin e Drinit të Bardhë dhe degët e tij.

Ndërkaq, deri në vitin 2045, Kosova duhet të ketë futur edhe gazin në miksin e saj energjetik, ndërsa shfrytëzimi i tij duhet të ketë pjesëmarrjen më të lartë në sektorin e industrisë.

E ardhmja e largët nuk duhet të gjejë Kosovën të varur nga importi

Nuk dyshoj se për një gjysmë shekulli Kosova si dhe e gjithë bota do të funksionojnë në një mënyrë krejtësisht të ndryshme nën ndikimin e përparimit të paevitueshëm teknologjik që do të ndodhë deri atëherë.

Kosova duhet të punojë drejt planifikimit hapësinor për t’iu përshtatur stilit të ri dhe të pashmangshëm të jetës elektrike të së ardhmes. Në këtë mënyrë, punë duhet bërë në përvijimin e rrjetit të stacioneve të rimbushjes së automjeteve elektrike dhe hidrogjenit.

Mirëpo, shpresojmë se vendi ynë nuk do të varet nga importi në shkallë të gjerë të hidrogjenit të gjelbër në të ardhmen e largët, por përkundrazi do të ketë disa impiante të rëndësishme të prodhimit të hidrogjenit të gjelbër me anë të elektrolizës të furnizuar nga energjia e erës dhe ajo solare. Kjo padyshim do të siguronte stabilitet energjetik për vendin, duke shërbyer gjithashtu si një platformë e përsosur për angazhimin e kuadrove të reja të së ardhmes energjetike.

Kristë Ramaj

Kristë Ramaj është partner menaxhues dhe menaxher i projekteve në ndërmarrjen elektroenergjetike 'Elektrostublla' në Viti, Kosovë, të themeluar në vitin 1992 nga Marjan Ramaj.